ရခိုင္ရိုးရာ ရက္ကန္းခတ္ေနပံု
ရခိုင္ရိုးရာ ရကၠန္းစင္မ်ားတြင္ ေအာက္ပါပစၥည္းမ်ား ပါဝင္ၾကပါသည္။
၁။ ယိုင္ေမာင္း
၂။ ယိုင္စင္ပ်ဥ္
၃။ လက္လိပ္
၄။ လက္ခတ္
၅။ လက္ခတ္ၾကိဳး
၆။ ယိုင္သြား
၇။ ႏြယ္တံ
၈။ ႏြယ္စူး
၉။ ယိုင္ၾကိဳး
၁၀။ ေမ်ာက္
၁၁။ ေမ်ာက္ၾကိဳး
၁၂။ လက္ရံုးတန္း
၁၃။ ရခူသြား
၁၄။ ရြန္း
၁၅။ ရြန္းသိး
၁၆။ ေက်ာ့ဝါးလံုး
၁၇။ ေဂါင္းတိုင္
၁၈။ ႏွပ္
၁၉။ ႏွပ္ၾကိဳး
၂၀။ ေျခနင္း
၂၁။ ေျခနင္းၾကိဳး
၂၂။ ရြက္ေဖါက္
၂၃။ ရီခြက္ေခ်
၂၄။ ရီတိုက္
၂၅။ ႏွပ္တံ
၂၆။ ႏွပ္သိး……စသည္တို ့ျဖစ္ပါသည္။
ေရွ့ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက ရခိုင္ရိုးရာရကၠန္းလုပ္ငန္းကို မိသားစုအလိုက္လက္ဆင့္ကမ္းသင္ယူေလ့လာ တတ္ကၽြမ္းလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾက၏။ ဝါဂြမ္းပင္မ်ားကို ကိုယ္တိုင္စိုက္ပ်ိဳးျပိး ဝါဂြမ္းမ်ားကိုရယူ၏။ ဝါဂြမ္းမွတဆင့္ ဝါကိုဖန္၏။ ထိုမွတဆင့္ ျခည္ခင္ထိျပဳလုပ္၏။ သစ္ေခါက္မ်ားကိုၾကိဳခ်က္ျပိး ေရာင္ေဆးရည္းျပဳလုပ္၏။အနက္ေရာင္၊ သစ္ေခါက္ေရာင္၊ ပိႏၷဲေရာင္၊ အဝါေရာင္ေဆးရည္းျပဳလုပ္၏။ ထိုေဆးရည္ျဖင့္ျခည္ခင္မ်ားကို လိုေသာအေရာင္ဆိုးျပိး အေရာင္ျခည္ခင္ျပဳလုပ္၏။ မိမိရက္လုပ္လိုေသာ ရိုးရာမ်ားအလိုက္ အေျခခံျပိးရက္လုပ္ၾက၏။ ေဆးေရာင္မွာ ခိုင္ခံ့၏။
ရခိုင္ရိုးရာရကၠန္းစင္မ်ားသည္ အနည္းဆံုးအနံ(၄၄)လကၼ ရက္လုပ္ၾက၏။ အနံၾကိးကြင္းက်ယ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ရက္လုပ္ရာတြင္ အႏဳဆင္(လူငယ္ဝတ္)၊ အလတ္ဆင္(လူလတ္ဝတ္)၊ အရင့္ဆင္(လူၾကိးဝတ္) ဟူ၍ ခြဲျခားရက္လုပ္၏။ အပ်ိဳဆင္၊ အအိုဆင္၊ အေခ်ဆင္(လူငယ္ဆင္) ခြဲျခားထား၏။ အဆင္အမ်ိဳးမ်ိဳးရိွ၏။
၁။ စက္ဝိုင္းဆင္
၂။ ေလးေထာင့္(က်ဴထရံဆင္)
၃။ အစင္း(ပတ္လည္ဆင္)
၄။ အတြန္ ့လိွဳင္းခ်ိတ္
၅။ ပြင့္ျဖဴခ်ိတ္
၆။ က်ဴထရံႏွင့္ ပတ္လည္ခ်ိတ္ စသည္တို ့ျဖစ္သည္။
ရခိုင္ရိုးရာ ရကၠန္းရက္ရာတြင္ ျခည္ခင္မ်ားကို တဆင့္ျပိးတဆင့္ သန္ ့စင္ရ၏။ အစာထည့္ရ၏။ (ထမင္းရည္၊ ေကာ္ရည္စသည္ျဖင့္) အစာတင္ရ၏။ တဖန္သန္ ့စသင္ရ၏။ (ခ်ား)ေခၚ ျခည္ရစ္တို ့ျဖင့္ တဖန္ျပဳလုပ္ရ၏။ ထို ့ေၾကာင့္ရကၠန္းရွည္၏။ ထို ့ေနာက္ ယုိင္ေဘာင္ကိုယူ၍ ရကၠန္းစင္ေပၚတြင္ ေဘးႏွစ္ဖက္တင္ထားရ၏။ အစဖက္တြင္ လက္ယွက္ေဖါက္ထားေသာ ေက်ာ့ ႏွစ္လံုးရိွ၏။ ပထမဆံုးယိုင္သြားတြင္ ျခည္ကိုသြင္းျပိး ႏွပ္ေကာက္ရ၏။ ယို္င္သြားတြင္ျခည္ကိုသြင္းသည့္အခါ လူႏွစ္ဥိးလိုသည္။ တဥိးမွာ ရကၠန္းတန္းေရွ့လက္ယွက္နားတြင္ထိုင္ရ၏။ အျခားတဥိးမွာ ရကၠန္းတန္းေနာက္ဖက္ ထိုင္ပ်ဥ္ေပၚတြင္ထိုင္ရ၏။ ပထမ လက္ယွက္မွျခည္ကြင္းကို ရကၠန္းတန္းေရွ့ဖက္တြင္ထိုင္သူက ကမ္းေပးသည့္အခါ ထိုင္ပ်ဥ္ဖက္က လူက ယိုင္သြားၾကားတြင္ ဂ်ိတ္ကိုလ်ိဳသြင္းျပိး အေခါက္လိုက္ ခ်ိတ္ယူရသည္။ ယိုင္သြားတြင္ ျခည္ပင္မ်ားသြင္းျပိးမွ ႏွပ္ေကာက္ရ၏။ ပထမခ်ားတြင္ ထည့္သြင္းထားေသာ ျခည္ခင္မွ ႏွပ္ျခည္ကိုယူရ၏။ ေရွ့ဖက္က်ေသာ ေက်ာ့ ဝါးလံုးအတိုင္း အနံဆံုးေအာင္လိ်ဳ၍ ညာဖက္မွ စသြင္းရ၏။ ျခည္ပင္မ်ားဆံုးေသာ္ ဘယ္ဘက္မွေန၍ ႏွပ္က်ဥ္ေဒါင့္ထိပ္ဖက္ရိွ ႏွပ္သိးတံထားသည့္ေနရာတြင္ ႏွပ္သိးတံတခုထားျပိး ႏွပ္ျခည္ပင္၊ ႏွပ္က်ဥ္ေတာင့္ ထိပ္ ႏွပ္သိးတံတို ့ကို ႏွစ္ပတ္ေက်ာ့၍ ခ်ဥ္ေႏွာင္ရ၏။ ျပိးလွ်င္ ဝါးလံုးကို တပတ္ေက်ာ့ျပိး တဖန္ထိပ္ႏွပ္တံတြင္ ေက်ာ့သကဲ့သို ့ ႏွစ္ေက်ာ့၊ ႏွစ္ၾကိမ္ခ်ဥ္ေႏွာင္ရ၏။
ေနာက္တဖန္ ဝါးက်ဥ္ေတာင့္တဖက္သို ့ ျပန္ပတ္ယူျပိး ႏွပ္သိးတံတြင္ ယခင္နည္းအတုိင္း ႏွစ္ေက်ာ့၊ ႏွစ္ၾကိမ္ခ်ဥ္ရ၏။ ႏွပ္ျခည္တပတ္ ပတ္တိုင္း အတိုင္ျခည္တပင္စီ ႏွပ္ျခည္တြင္ပါဝင္ေအာင္ ျခည္ပင္ၾကားမွ ႏွပ္ျခည္ကို ခြဲယူရ၏။ ႏွပ္ေကာက္ရာတြင္ တေက်ာ့တၾကိမ္၊ ႏွစ္ေက်ာ့တၾကိမ္ ရွည္၍ေကာက္ယူရသည္။ ႏွပ္က်ဥ္ေတာက္ကို ေရွ့သို ့ေရြ့ယူသြားျပိး ႏွပ္ပင္မ်ားကို တျဖည္းျဖည္းခ်ြတ္ထားခဲ့ရ၏။ ႏွပ္ေကာက္ျပိးေသာအခါ ဝါးလံုးအလယ္မွ ႏွပ္သိးတံထည့္ေသာေနရာတြင္ ထိးဝါးရိုးကိုထည့္လ်က္ ႏွပ္သိးတံႏွင့္ခ်ဥ္ေႏွာင္ရ၏။ ထိုနည္းအတိုင္း ႏွပ္ေကာက္ျပိးပါက ဒုတိယအေက်ာ့ ဝါးလံုးၾကားတြင္ ႏွပ္ျခည္ပင္သြင္းယူျပိးေနာက္ တတိယတပင္ေကာက္ယူရျပန္သည္။ ႏွပ္ႏွစ္ျပန္ေကာက္ယူျပိး ရကၠန္းတန္းတြင္လက္ယာဖက္မွစ၍ ယခင္တျပန္စီ ေကာက္ယူထားေသာ ႏွပ္မ်ားကို(၁၀)ပင္စီခန္ ့”ေက်ာ့”မွေဖာ္ျပိးေပၚလာေသာ ႏွပ္ပြင့္မ်ားၾကားတြင္ အတိုင္ျခည္ပင္ပါအေလ်ာ့၍ ႏွပ္ျခည္ကိုသြင္းယူရသည္။ ဤကဲ့သို ့ အနံဆံုးေအာင္ ေကာက္ယူရသည္။
ပထမ ‘ႏွပ္’ တျပန္ေကာက္ထားျပိးေသာ္ ရကၠန္းတန္းရက္၍ျပိးဆံုးေသာအခါ အဆံုး လက္ယွက္ျဖစ္ေသာ ျခည္ကြင္းမ်ားက်န္ေနသည္။
ေနာက္တတန္းရကၠန္းရွည္ျပိးေသာအခါ ယခင္လက္က်န္ရိွေနေသာ ‘လက္ဆာ’(ျမိတ္ဆာ) ႏွင့္ လက္ညိဳး၊ လက္မ ထိပ္တြင္ ျပာမွဳန့္ကိုင္၍ အသစ္ျခည္ကြင္းႏွင့္ အေဟာင္းျခည္ကြင္းတို ့ကို ထိပ္ဆက္ျပိး ျဖတ္ရသည္။ “ႏွပ္” တခါေကာက္ထားျပိးလွ်င္ ရကၠန္းတန္းတတန္းတြင္ လံုဂ်ီ(၁၂)ထည္စီပါေသာ ရကၠန္းတန္း (၄)တန္းတိုင္ေအာင္ရက္လုပ္ရသည္။
ရခိုင္ရိုးရာ က်ား+မ အထည္မ်ားတြင္-
၁။ စိန္တပြင့္
၂။ စိန္လက္စြပ္
၃။ စိန္နားကပ္
၄။ ေလးပြင့္ဆိုင္
၅။ ေလးမည္ဆင္
၆။ ပန္းတက္၊ ပန္းလွ အခ်ိတ္မ်ားမွာ နာမည္ေက်ာ္ေသာ ရိုးရာလံုဂ်ီမ်ား ျဖစ္ၾက၏။
ဤေရွ့ရိုးရာ မိသားစုလက္ဆင့္ကမ္း ပညာကို ထိမ္းသိမ္းထားၾကရန္လိုအပ္ပါသည္။ရခိုင္အမ်ိဳးသားရိုးရာ ပညာတရပ္အေနျဖင့္ မေပ်ာက္မပ်က္ ေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္ၾကပါေစရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ေရးသားေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။
ေရးသားသူ
ထြန္းဝင္း
(ရန္ကုန္တကၠသိုလ္)
ရခိုင္ရိုးရာ အထည္တခ်ဳိ ့ကိုေဖၚျပလိုက္ပါသည္။
